B linfozito baten barruan, gene batzuek besteei pizteko edo itzaltzeko agindua ematen diete, batzuetan katean. Agindu horiek, kanpoko seinaleekin batera, linfozitoa antigorputz-fabrika bihurtzen laguntzen dute. Geneen kate bat dago ezkutatuta: aurkitu ahalik eta esperimentu gutxienekin.
Inprimatzeko
Inprimatzeko bertsioa (taldean)
Pertsona bat zelula da eta katea ezkutatzen du. Besteek elkarrekin ikertzen dute ilarak dituen taula batean, esperimentu-mugarik gabe. Ebatzitako kasu bakoitzak SARI bat ematen du: agindua ematen edo jasotzen duen genearen karta. Sei kasu benetako geneekin eta jolas libre bat ikurrekin, lehian ere bai. Partida bat hiru kasu dira.
Inprimatu bi aldeetatik (ertz luzetik), A4an eta % 100ean, hobe kartoi mehean. Moztu karta guztiak beren lerroetatik. Taula 10 kartarekin muntatzen da, bakoitzaren planoak dioen bezala.
Moztu 38tik 45era bitarteko kartetako fitxak ere.
Pantailan
Online jolastu (bakarka, txandaka edo gela osoa)
Ikerketa: sei maila ordenan, benetako geneekin B linfozito baten barruan, benetako kateraino. Modu librea: kate asmatuak, zure marka hobetzeko.
Ahotsik gabeko bideoa, testua pantailan duela (3:13).
Nola jolastu: online
Ahotsik gabeko bideoa, testua pantailan duela (1:47).
Kredituak
POLYMATen jolas bat, Zientzia Jolasak barruan. Diseinua: Beñat Olave (POLYMAT).
Sanz Larrarte et al., iScience 29, 116619 (2026), Tecnun (Nafarroako Unibertsitatea), eta haren lehen bertsioa (arXiv:2509.06891) oinarri hartuta. Modu libreko geneak eta kateak jolasteko asmatuak dira. Ikerketako aginduak eta gene bakoitzak egiten duena artikuluan edo haren lehen bertsioan aipatutako aurreko ikerketetatik datoz.
Ezagutza Zabaltzen 2026 · Zientziarekin Solasean eta Jolasean proiektua.
CC BY-NC-SA 4.0
Un juego sobre los genes de tus defensas
Interacciones entre genes
¿Quién da la orden?
Dentro de un linfocito B, unos genes dan a otros la orden de encenderse o apagarse, a veces en cadena. Esas órdenes, junto con señales de fuera, ayudan a que el linfocito se convierta en una fábrica de anticuerpos. Hay una cadena de genes escondida: descúbrela con los menos experimentos posibles.
Para imprimir
Versión para imprimir (en grupo)
Una persona hace de célula y esconde la cadena. Las demás investigan juntas en un tablero de filas, sin límite de experimentos. Cada caso resuelto da un PREMIO: la carta del gen que da o recibe la orden. Seis casos con los genes de verdad y un juego libre con símbolos, también en duelo. Una partida son tres casos.
Imprime a doble cara (por el borde largo), en A4 y al 100 %, mejor en cartulina fina. Corta todas las cartas por sus líneas. El tablero se monta con 10 cartas, como dice el plano de cada una.
Recortad también las fichas de las cartas 38 a 45.
En pantalla
Jugar online (solo, por turnos o toda la clase)
Investigación: seis niveles en orden, con los genes de verdad dentro de un linfocito B, hasta la cadena de verdad. Modo libre: cadenas inventadas para batir tu marca.
Un juego de POLYMAT, dentro de Zientzia Jolasak. Diseño: Beñat Olave (POLYMAT).
Basado en Sanz Larrarte et al., iScience 29, 116619 (2026), de Tecnun (Universidad de Navarra), y en su primera versión (arXiv:2509.06891). Los genes y las cadenas del modo libre son inventados para jugar. Las órdenes de la Investigación y lo que hace cada gen salen de estudios anteriores citados en el artículo o en su primera versión.
Ezagutza Zabaltzen 2026 · Proyecto Zientziarekin Solasean eta Jolasean.
CC BY-NC-SA 4.0
A game about the genes of your defences
Gene interactions
Who gives the order?
Inside a B lymphocyte, some genes order others to switch on or off, sometimes in a chain. Those orders, together with signals from outside, help the lymphocyte turn into an antibody factory. A chain of genes is hidden: crack it with as few experiments as possible.
To print
Printable version (in a group)
One person is the cell and hides the chain. Everyone else investigates together on a board of rows, with no limit on experiments. Each solved case gives a REWARD: the card of the gene that gives or receives the order. Six cases with the real genes and free play with symbols, also as a duel. A game is three cases.
Print double-sided (flip on the long edge), on A4 at 100%, ideally on thin card. Cut all the cards along their lines. The board is made of 10 cards: each one shows its place.
Also cut out the tokens on cards 38 to 45.
On screen
Play online (solo, taking turns or the whole class)
Investigation: six levels in order, with the real genes inside a B lymphocyte, up to the real chain. Free play: made-up chains to beat your best.
A POLYMAT game, part of Zientzia Jolasak. Design: Beñat Olave (POLYMAT).
Based on Sanz Larrarte et al., iScience 29, 116619 (2026), from Tecnun (University of Navarra), and its first version (arXiv:2509.06891). The genes and chains in free play are made up. The orders in the Investigation and what each gene does come from earlier studies cited in the article or its first version.